رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی با بیان اینكه بیش از 70 گروه واژه گزین در رشتههای مختلف دانشگاهی، فعال هستند، گفت: حدود 73 تا 74 هزار معادل فارسی برای اصطلاحات علمی و فرهنگی فرنگی به تصویب رسیده است.
آقای غلامعلی حداد عادل با حضور در برنامه گفتگوی ویژه خبری با تشریح اهمیت «پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حكیم فردوسی» به پرسشها در این باره پاسخ داد. متن كامل این گفتگو به شرح زیر است:
سوال: رهبر معظم انقلاب در دو مناسبت ملی برای اولین بار است كه پیامی را صادر میكنند اولین آن به مناسبت روز ملی خلیج فارس بود كه پیامی را صادر فرمودند و دومی پیامی است كه به مناسبت روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت حكیم فردوسی ایشان صادر فرمودند. این كه ما در میانه این جنگ بالاخره اقتضائات خودش را دارد، گرفتاریها و درگیریهای خودش را دارد به یك چنین موضوعی مثل زبان، حالا بحث روز ملی خلیج فارس به دلیل موضوع تنگه هرمز میگوییم آنجا اهمیت خودش را دارد، ولی بحث پاسداشت زبان فارسی و توجه به شخصیت حكیم فردوسی در این میانه جنگ شاید برای برخی محل سوال باشد كه در این بهبهه جنگ و درگیری پرداختن به موضوع زبان و ادبیات فارسی و حكیم فردوسی از چه اهمیتی برخوردار است و چرا ایشان اهتمام داشتند كه به مناسبت این روز پیامی را صادر كنند؟
حداد عادل: علت آن خصوصیت شاهنامه است، چون در تاریخ زبان و ادب فارسی بزرگان زیاد هستند ما فردوسی را داریم قبل از فردوسی رودكی را داشتیم بعد همین طور جلو میآیید نظامی است ثنایی است مولوی است سعدی است، حافظ هست، ولی یك خصوصیت فردوسی دارد و شاهنامه دارد و آن این كه شاهنامه یك كتاب حماسه است و در واقع شرح دلیریها و جانفشانیها و فداكاریهای یك ملت است در طول یك تاریخ دراز كه حول دفاع از ایران شكل گرفته است. دیگر شما همچنین خصوصیتی را در آثار عرفانی مولانا یا حافظ یا غزلهای سعدی نمیبینید و ملت ما امروز در متن یك چنین دفاع جانانهای است از سرزمین خودش، یعنی در واقع گویی كه این شاهنامه و فردوسی دارد حال امروز ملت ما را بیان میكند و ملت دارد یك تجدید عهدی با این تاریخ طولانی میكند كه همه پاسداری از ایران كردند. چو ایران نباشد تن من مباد بر این بوم و بر زنده یك تن نباد، دریغ است ایران كه ویران شود، یا اگر سر به سر تن به كشتن دهیم، از آن به كه ایران به دشمن دهیم؛ اینها حرف كیست؟ اینها حرف فردوسی است، ولی اینها حرف مردم همین شبها است.
من میخواستم این نكتهای را خدمت ملت ایران عرض كنم راجع به شكوه شبهای ایران و آن این است كه گاهی وقتها مشرق زمین را اروپاییها و غربیها از جمل ایران را با هزار و یك شب داستانهای هزار و یك شب میشناسند. بنده میخواهم بگویم كه ملت ایران یك هزار و یك شب تازهای دارد خلق میكند، یعنی هزار و یك شب واقعی ملت بزرگی مثل ملت ایران آن هزار و یك شب افسانههای شهرزاد و این كه مثلا شب عیش و نوش و اینها در داستانها آمده و افسانه سراییها نیست، هزار و یك شب واقعی ملت ایران همین شبهایی است كه الان دارد به هشتاد شب نزدیك میشود و این ملت در روستا و شهر و زن و مرد و پیر و جوان و كاسب و كارگر و دانشجو و استاد و همه دارند از هویت خودشان و وطن خودشان دفاع میكنند، به جای هزار و یك شب افسانهای بیایید این هزار و یك شب واقعی ملت ایران را ببینید، این یك تجدید عهدی است با فردوسی و با شاهنامه كه فردوسی خواست به نسلهای آینده بگوید كه شما بدانید كه نیاكان شما برای حفظ این سرزمین چه فداكاریهایی كردند.
Play Video
كد ویدیودانلود
فیلم اصلی
امروز این ملت دارد همان فریاد را تكرار میكند و بعد هم زبان فارسی را اختیار كرد برای بیان این حماسه و خودش هم خودآگاهی داشت كه دارد چه كار میكند، گفت پی افكندم از نظم كاخی بلند كه از باد و باران نیابد گزند، بی رنج بردم در این سال سی، عجم زنده كردم بدین پارسی؛ یعنی یك جوری گره زد زبان فارسی را به هویت و ملیت ایرانی و درست هم گره زد و بعد خودش هم یك مسلمان راستین و یك شیعه دوازده امامی غیرتمند بود؛ چون یك وقتی بعضی محققان تصور میكردند كه فردوسی اسماعیلی و هفت امامی بوده ولی بعدا در این اواخر محققانی مثل مرحوم دكتر احمد مهدوی دامغانی در مقالهای با دلایل متقن ثابت كردند كه فردوسی شیعه دوازده امامی بوده و خودش هم میگوید كه برین زادم و هم برین بگذرم یقین دان كه خاك پی حیدرم؛ و یك محققی مرحوم ابوالحسنی منظر اصلا یك كتاب راجع به فردوسی نوشته و شاهنامه و عنوان آن هست خاك پی حیدر، یعنی این مرد بزرگ این مرد ایران دوست، این مرد دوستدار زبان فارسی، افتخارش این است كه خاك پای امیرالمومنین حضرت علی (ع) است. یك چنین شخصیتی این عشق به ایران و عشق به زبان فارسی، این همین روحی است كه بعد از جنگ در فضای پاك ایران در شبها، در اجتماعات مردم گسترده است و من باید از رهبر جدیدمان آیت الله آقا سیدمجتبی خامنهای تشكر كنم كه در این شرایط به درستی انگشت گذاشتند روی اهمیت شاهنامه و پیام فرستادند به مناسبت 25 اردیبهشت و من بعنوان خادم فرهنگستان زبان و ادب فارسی از ایشان تشكر میكنم.
البته از بختیاریهای ما این بوده كه در این نزدیك 50 سال گذشته از سال 57 تا حالا كه انقلاب به پیروزی رسیده، دو رهبر قبلی امام راحل و امام شهید ما، هر دو عاشق زبان فارسی بودند، هر دو شاعر بودند و هر دو به یك زبانی تكلم میكردند كه خیلی دلنشین بوده برای مردم و رهبر شهید همواره بر حفظ زبان فارسی تاكید داشتند به شاعران توجه داشتند، از صدا و سیما انتظار تقویت زبان فارسی داشتند یعنی واقعاً یكی از دغدغههای دائمی رهبر شهید همین توجه به زبان فارسی بود و احترام به فردوسی و من یادم هست تا سالها بر سر در تالار فردوسی دانشكده ادبیات كه من معلم آنجا هستم البته من آنجا ادبیات فارسی درس نمیدهم من معلم فلسفه هستم در دانشكده ادبیات ولی بالای در ورودی تالار فردوسی این عبارت رهبر شهید را نوشته بودند كه فردوسی را حكیم بزرگی میدانم، یك عبارتی شبیه به این، یعنی ایشان این مقام را برای فردوسی قائل بودند. حالا این پسر ارجمند همان راه پدر را در احترام به فردوسی شاهنامه ادامه دادند و امسال كه ملت ما دارد یك حماسه تازهای خلق میكند، یك حسن انتخاب و تشخیص درستی دادند كه اصلا به مناسبت روز زبان فارسی و روز بزرگداشت حكیم ابوالقاسم فردوسی پیام مستقلی بفرستند. پیام كوتاه است ولی نكات متعددی در آن هست، كلیدجملههای فراوانی دارد كه هر كدام جای بحث دارد برای خودش.
سوال: همانگونه كه فردوسی از زبان و ادبیات فارسی پاسداری كرد و صیانت كرد از این زبان كه خودش هم اشاره میكند، به نظر میرسد توقع رهبری در این پیامی كه مطرح فرمودند این است كه به مثابه همان كاری كه او انجام داد ما هم در صیانت از تمدن و فرهنگ ایرانی همان اتفاق را رقم بزنیم و بعد او از مردم و از هنرمندان درخواست میكند كه مبعوث شوند همانگونه كه مردم مبعوث شدند و بعثت هنرمندان را مطرح میكنند. الزامات این بعثت چیست به نظر شما؟ هنرمند چطور میتواند مبعوث شود؟ كه در امتداد بعثت مردم بتواند در صیانت از فرهنگ و تمدن اسلامی و ایرانی اقدام كند؟
حداد عادل: اولا میخواهم عرض كنم كه این اتفاق هم اكنون افتاده یعنی هر كس به فیلمهای این تجمعات، اجتماعات شبانه مردم توجه كند میبیند كه روزی یكی دو تا سرود حماسی جدید دارد ابداع میشود، یعنی شما الان از اول این تجمعات تا امروز یك آماری بگیرید ببینید كه چند تا سرود حماسی ساخته شده با چند لحن و با چند آهنگ و چقدر شاعر جدید و خواننده جدید و هنرمند جدید وارد عرصه شده.
سوال: اولین هایش هم كه از شاهنامه وام گرفته بود، تو رستم تهمتنی.
حداد عادل: یعنی یك شكوفایی حیرت انگیزی در خلق آثار هنری همراهی با مردم پدید آمده، مثلا ممكن است قبلا در سال فرض كنید 4 تا چنین سرودی در صدا و سیما ساخته میشد، الان شاید روزی دو تا ساخته میشود، بنده كه توجه میكنم و گوش میكنم هم به عبارتها و اشعار و هم به سابقه تاریخی اینها كه كدامیك با مثلا مفاهیم اسلامی نزدیكتر است كدامیك با مفاهیم ملی نزدیكتر است؟ كدامیك تركیب هر دو است؟ كدام از نظر آهنگ به نوحهها شبیهتر است؟ كدامیك به موسیقیهای دیگر شبیهتر است؟ من دقت میكنم، حیرت آور است كه این اندازه خلق اثر هنری و در واقع هنرمندان فهمیدند چه كار كنند و مردم را گرم نگه میدارند یعنی این مردمی كه همه كار و زندگی شان را میگذارند كنار و هر شب مثل نماز حضور در این اجتماعات را بر خودشان واجب میدانند، هنرمندان قدر این مردم را دانستند و واقعا در شیپور، چون هنر شیپور انقلاب است، در این شیپور دارند میدمند و مردم گرم هستند.
حالا اگر یك هنرمندی هم راه خودش را گم كرده و به قول رهبر شهید در سمت درست تاریخ نایستاده، ایشان خطاب به آن عده هم میگویند كه بیایید و بعثت مردم را امتداد بدهید و شما در راستای ملت خودتان قدم بردارید، ملتی كه دارد از تمامیت ارضی این سرزمین دفاع میكند، ملتی كه از هویت ایران دفاع میكند، دشمن را بشناسید كه چه نیاتی دارد، ملت را بشناسید كه چطور جان و مال خودش را فدای وطن خودش كرده و ایستاده، هنرمند هم اگر هنوز متوجه نشده به این رودخانه زلال بپیوندد. این پیام ایشان كلید واژههای متعددی دارد. از جمله یك جا میگویند زبان فارسی رشته اتصال اندیشه است این خیلی مهم است كه ما یك ملتی هستیم كه با گذشتگان خودمان و با معاصران خودمان بوسیله این زبان پیوند برقرار میكنیم و عمق ما در تاریخ به اندازهای است كه ما یك كتابی داریم راجع به تاریخ خودمان، راجع به سرگذشت ملت خودمان كه بیش از هزار سال پیش سروده شده و امروز وقتی خوانده میشود همه میفهمند.
سوال: و اصلا به همان زبان صحبت میكنند.
حداد عادل: بله، من بچه بودم یادم هست مثلا شش هفت سالم بود، آن زمان رادیو خیلی فراوان نبود، چه برسد به تلویزیون كه اصلا اختراع نشده بود. در جنوب تهران یك قهوه خانه بزرگی بود كه مثلا شاید فضای 500 متری مردم میرفتند آنجا مینشستند، آن وقت این مردم نیوشای یعنی شنوای نقالی و شاهنامه خوانی بودند و شما در خیلی از روستاهای ایران تا همین اواخر اشخاصی داشتید كه كل شاهنامه را حفظ بودند و همان روستاییان ما تا چه رسد به شهریها، اینها با شاهنامه انس داشتند، این زبان هزار سال پیش، ببینید زبان چقدر رشد كرده بود كه در هزار سال پیش به بلوغ رسیده بوده، بنده میگویم نخیر دلیل بر بلوغ است یعنی این زبان زودتر از زبانهای دیگر آن دگردیسیهای لازم را در طول تاریخ طی كرده بود و هزار سال پیش به درجهای از تكامل رسیده بود كه امروز ما میفهمیم در حالیكه شكسپیر را انگلیسها امروز باید برایشان توضیح بدهند ولی ساده كنند تا بفهمند، اما فردوسی را هم میفهمند یعنی وقتی سعدی میآید اون بیت فردوسی رد دوخت و دوز میكند در ابیات خودش اصلاً مردم نمیتوانند بفهمند كدام مال فردوسی است كدام مال سعدی میگوید چه خوش گفت فردوسی پاكزاد كه رحمت بر آن تربت پاك باد میازار موری كه دانه كش است كه جان دارد و جان شیرین خوش است یعنی این قدر این فردوسی زبانش نزدیك است آن وقت ایشان میگوید رشته اتصال اندیشه بعد میگویند.
این زبان فارسی مرزهای هویتی ایرانیان را تشكیل میدهد خوب بله دیگر ما جزو شناسنامه مان در دنیا یكیاش اینه كه مسلمانیم یكی دیگر این كه فارسی زبانیم و این ما را مشخص میكند بعد یه نكته دیگر گفتند كه داستانهای اسطورهای فردوسی واقعیت زندگی و شخصیت قهرمانانه آنان بوده یعنی اینها توهم نیست، تخیل نیست اینها شخصیت آن قهرمانان بود و مثلاً خود مقام معظم رهبری امام شهید ما ایشان اسفندیار را یك شخصیت آرمانی در شاهنامه میدانستند و توصیه كردهاند كه هفت خوان اسفندیار را هنرمندان رویش كار كنند و یك نمایش خیلی باشكوهی روی صحنه آمد تحت همین عنوان به توصیه رهبر شهید ایشان هم میگویند كه این شخصیت قهرمانان بود آن وقت مفاهیم انسانساز سلحشورانه و قرآنی شاهنامه یك نكات ظریفی در شاهنامه هست كه اهل فن توضیح دادند اینها تفسیر آیات قرآن میگوید به بینندگان آفریننده را نبینی آزار بیننده را یك همچین چیزی كه اگر درست یادم باشد كه، چون یه اختلاف نظری بوده بین متكلمان كه آیا ما با چشم سر میتوانیم خدا را ببینیم یا نه، چون در قرآن آمده لا تدركه الابصار و هو یدرك الابصار بعد فردوسی میگوید كه نمیتوانی ببینی یعنی همان به بینندگان آفریننده را نبینی مرنجان دو بیننده را این تفسیر قرآن و مفاهیم قرآنی است و همان شروع اصلاً شاهنامه كه به نام خداوند جان و خرد این مفاهیم قرآنی است بعد همه اقوام و اقشار و در حفظ هویت، اصالت، استقلال مبارزه با ضحاك یعنی تو گویی كه فردوسی شاهنامه را برای امروز ایران سروده و بعد ایشان تكلیف بزرگی میگوید بر دوش اهالی فرهنگ و هنر است كه اشاره كردیم و بالاخره اینكه استقلال تمدنی و مقابله با تهاجم زبانی و فرهنگی و سبك زندگی آمریكایی كه میبینیم دیگر به چه ابتذالی كشیده شد كه جزیره اسپتین دیگر نماد سبك زندگی آمریكایی شده در دنیا ایشان میگوید كه فردوسی شاهنامه زبان فارسی هم ما را به پرهیز از از این سبك زندگی دعوت میكنند من یه نكتهای عرض بكنم و اون اینكه یكی از اشتباهات آمریكاییها و صهیونیستها در حمله به ایران این بود كه اینها ملت ایران را نمیشناختند و تاریخ ایران را نخوانده بودند من شنیدم كه ترامپ در یكی از مصاحبههایی كه با یك مجری تلویزیونی میكرد پرسید كه ایران چقدر جمعیت دارد یعنی این آدم حتی جمعیت امروز كشور ایران را نمیدانسته حالا شما فكر كنید این چیزی است كه هر بچه مدرسهای باید دبستان یاد بگیرد در دبیرستان یاد بگیرد در درس جغرافیا یك كسی میخواهد حمله بكند به یك كشور نداند كه جمعیت این كشور چقدر است اگر كسی این ملت را میشناخت شاهنامه را میشناخت جور دیگهای با این ملت رفتار میكرد من یه نكتهای میخواهم خدمت شما عرض كنم یك كتابی است به نام آینده قدرت این به فارسی ترجمه شده در اصل كتاب مال دو هزار و یازده است مؤلفش جوزف نای است درباره چهار كشور برزیل و روسیه و هند و چین صحبت میكند درباره چین مؤلف یه حرفی میزند میگوید كه ما در اون زمان حالا صد و شصت و دو تریلیون دلار بدهی داریم به چین ولی میگوید این جای نگرانی نیست، چون به دلار است و دلار هم دست خودمان نقش تعیین میكنیم این مهم نیست این آدم آمریكایی در این كتاب میگوید نگرانی ما از قدرت صنعتی چین نیست از قدرت نظامی چین نیست نگرانی ما از بنیاد كنفسیوس در چین است بنیاد كنفسیوس یك بنیادی مثل بنیاد سعدی ما در ایران است كه نگهبان زبان فارسی و مسئول و متولی آموزش زبان فارسی در خارج كشور است چینیها هم سالهاست یك بنیادی به نام كنفسیوس حكیم خودشان تاسیس كردند كه وظیفهاش گسترش فرهنگ و زبان چینی در دنیاست این آقای مؤلف در این كتاب میگوید كه ما نگران چین هستیم از آن جهت كه ارد رهنگ و آداب و تمدن خودش را در جهان صادر میكند و گسترش میدهد ببینید یعنی آن قدرت و قوت ملتها به فرهنگ و تمدن خودشان است و زبان فارسی شاهنامه یك همچین جایگاهی در تاریخ ما دارد به هرحال كاملاً پیام به جایی بود یك عبارت عربی هست كه علما گاهی میگویند این موقعها یعنی اونی كه این پیام را صادر كرد شایسته بود و در جایگاه درست خودش نشسته بود و اهلیت داشت، شایستگی داشت برای اینكه كه چنین پیامی بدهد و اون مخاطبی كه این پیام داشت آن مخاطب هم مخاطب شایستهای بود، این واقعاً كه در حق این پیام باید اینطور گفت.
سوال: یك نكتهای و تعبیری را ایشان بكار میبرند تحت عنوان پدافند زبانی یعنی اونجایی كه صحبت از استقلال تمدنی میكنند و هجمههایی كه هجمه زبانی، هجمه فرهنگی در مقابلش پدافند زبانی را مطرح میكنند این پدافند زبانی چه كاركردی دارد اصلا به چه معنی است و این كارهایی كه جناب عالی اشاره كردید كه در همین ایام هم داریم میشنویم اینها چقدر میتواند كاركرد پدافند زبانی داشته باشد برای ما؟
حداد عادل: این زبان فارسی یكی از ستونهای هویت ملی ماست خوب یك دشمنی وقت میخواهد یك ملتی را درهم بشكند میرود سراغ ستونهایی كه این بنای هویت آن ملت رویش استوار شده آن ستونها را خرد كند و بشكند یكی اعتقادات مردم است كه سالهاست ما شاهدیم كه اینها با اخلاقیات ملت ما با اعتقادات ملت ما با خداپرستی با دینداری با معنویت این ملت مخالفت میكند یكی دیگهاش هم زبان فارسی است یعنی شما این را قطعاً بدانید كه اگر خدای نخواسته یك روزی زبان فارسی صدمه ببیند این ملیت ایرانی صدمه میبیند برای این این زبان با این بعد همزاد بوده یعنی هر چی شما به گذشته برگردی میبینی زبان فارسی بوده حالا امروز فارسی جدید زبان پهلوی فارسی میانه بوده و بعد فارسی باستان مثل پدر و پدربزرگ و پسر و نوه یعنی از روزی كه شما با ملتی به نام ملت ایران در تاریخ سروكار دارید ببینید زبان فارسی هم همزاد این ملت بوده خوب حالا لطمه زدن به این زبان زشت كردن این زبان و بدون توجه لغات خارجی وارد كردن به در و دیوار به تابلوها و نمیدانم مغازهها به بستهبندیها ایشان وقتی میگویند پدافند زبانی یكی همین كه ما این زبان را بهعنوان یك سلاح در اختیار بگیرید و همانطور كه جانفشانی میكنید برای حفظ وطن تان برای حفظ این زبان هم جانفشانی كنید و این زبان به عنوان یك سلاح برای حفظ استقلال خودتان استفاده كنید.
سوال: و به نظر شما در این روزگار اگر بخواهد یه یك اثر هنری در تراز شاهنامه فردوسی خلق بشود كه اثر فاخری باشد و مانایی و ماندگاری شاهنامه را داشته باشد به نظر شما در چه حوزهای میتواند اتفاق بیفتد و چه ویژگیهایی داشته باشد؟
حداد عادل: سؤال سختی میكنید یعنی اول باید فردوسی پیدا بشود تا بعد از او بخواهیم كه شاهنامه اش پیداشود، یعنی بالاخره ما همان فردوسی را حفظ كنیم و در واقع بفهمیم و عزیز بداریم و آن پاكی آن زبان را حفظ بكنیم خیلی هنر كردیم خیلی خوب است برایمان.
سوال: آقای دكتر راجع به خودت به فرهنگستان زبان فارسی هم مایل هستید كه بفرمایید از اقداماتی كه در این حوزه انجام داده در پاسخ داشت زبان و ادب فارسی و برنامههایی كه برای آتیه خواهد داشت؟
حداد عادل: بله، عرض كنم حضورتان كه خب طبیعیه و جا هم دارد كه در روزی كه با تصویب شورای انقلاب فرهنگی روز پاسداشت زبان فارسی و بزرگداشت فردوسی نامیده شده یك گزارش كار مختصری از فرهنگستان داده بشود فرهنگستان به عنوان مهمترین نهادی كه مسئول نگاهبانی از این زبان آیندهنگری برای این زبان باید بكند قوتهای این زبان را تشخیص بدهد و آسیبشناسی بكند از وضعیت كنونی زبان فارسی خوب خوشبختانه فرهنگستان یك نهادی است كه سی و شش ساله شده یعنی ما بلافاصله بعد از پایان جنگ تحمیلی هشت ساله شاهد بودیم كه شورای انقلاب فرهنگی تاسیس فرهنگستانها از جمله فرهنگستان زبان و ادب فارسی را تصویب كرده و ما الان یك تاریخ سی و شش سالهای از فعالیت داریم بنده به دو تا فعالیت اشاره میكنم یكی واژه گزینی است كه فرهنگستان بی توفیق نبوده در یافتن معادل برای اصطلاحات خارجی در رشتههای مختلف و ما در حدود هفتاد و چند هزار حالا شاید مثلاً هفتاد و چهار هزار معادل فارسی برای اصطلاحات علمی و فنی فرنگی به تصویب رساندیم اگر میخواهید بدانید كه این رقم در مقایسه با دو فرهنگستان اول و دوم كه قبل از انقلاب فعال بودند چیه باید بگویم كه مجموع مصوبات دو فرهنگستان قبل به شاید سه هزار تا واژه نمیرسیده و ما نزدیك به هفتاد و پنج هزار معادل تصویب كردیم سال گذشته در نمایشگاه ما یك فرهنگ لغت منتشر كردیم كه در واقع فرهنگ فارسی انگلیسی مصوبات فرهنگستان بود یعنی خود اون یك فرهنگ ضخیم بود كه اینقدر واژه جدید وارد زبان فارسی شده البته با استفاده از همه ظرفیتها و همه تجربهها و مداخله استادان و كار علمی و اینها و بنا داشتیم كه جلد دوم آن فرهنگ را كه به كیفیت انگلیسی به فارسی باشد امسال در نمایشگاه عرضه كنیم كه خورد به جنگ و دیگر ...
سوال: نمایشگاه امسال اثر جدیدی دارید اصلا؟
حداد عادل: اثر جدید داریم ولی این جلد دوم را در نمایشگاه عرضه فكر نمیكنم كرده باشیم. ولی بزودی در میآید آن آماده شده بود بهرحال این یك كار بزرگ است و ما هم اكنون در فرهنگستان بیش از 70 گروه واژه گزین داریم كه در رشتههای مختلف دانشگاهی از پزشكی و علوم پایه و مهندسی و علوم انسانی و علوم اداری و حتی واژههای عمومی فعال هستند. این یك شاخه كار فرهنگستان است یك كار سترگ دیگری هم كه من مژده آن را به ملت ایران میدهم، تالیف فرهنگ جامع زبان فارسی است. چون ما از زمان مرحوم دهخدا یعنی از حدود 90 سال پیش تا امروز دیگر فرهنگ جامع زبان فارسی تالیف نكردیم. فرهنگستان نزدیك 30 سال است كه برنامه ریزی كرده برای تالیف یك فرهنگ 35 جلدی كه هر جلد آن حدود 800 صفحه است یا 700 صفحه است و این فرهنگ جامع زبان فارسی است كه هر كلمهای كه در زبان فارسی به كار رفته شما دیگر هر چه بخواهید راجع به آن بدانید در این فرهنگ هست یعنی 1500 متن اصیل زبان فارسی را كلمه به كلمه خواندند و هر كلمهای را با آن جملهای كه این كلمه در آن بكار رفته بود استخراج كردند از متون كه شاهنامه یكی از آنهاست، از نخستین روزی كه ما متن مكتوب داریم تا امروز این كتابها را خواندند و اینها را به رایانه دادند، پیكره زبان فارسی درآمده و حالا دارند با استفاده از این پیكره معنا میكنند.
سوال: چه زمانی منتشر میشود؟
حدادعادل: سه جلد از آن تا حالا منتشر شده جلد چهارم هم انشاالله امسال در سال 1405 من امیدوارم كه منتشر شود یك قدری آن مراحل شالوده ریزی و پی افكنی و گودبرداری آن باصطلاح طولانی بوده ولی كارهای اساسی آن كه در این مرحله انجام بشود، سرعت میگیرد و آن وقت شما میبینید ملت ایران میتواند به جهانیان بگوید كه من صاحب یك زبانی هستم كه فرهنگ لغات آن 35 جلد است. من فقط به شما عرض كنم، در حرف آ كه منتشر شده، برای كلمه آتش در این فرهنگ جامع زبان فارسی 57 معنای متفاوت ذكر شده با ذكر شاهد از حدود هزار سال تاریخ زبان فارسی، این كار بزرگ را كه زیر نظر استاد دكتر علی اشرف صادقی دارد انجام میشود فرهنگستان در دست تالیف دارد كه دیگر میشود مادر همه فرهنگها و یك میراث بزرگ و افتخار آمیز است كارهای دیگر هم فرهنگستان دارد كه انشاالله در یك فرصت دیگری خدمت شما باشیم من عرض خواهم كرد.
سوال: توصیهای به مردم دارید؟
حداد عادل: اولا از مردم تشكر میكنم كه واقعا همانطور كه رهبر جدیدمان در اولین پیام خودشان گفتند، گفتند مردم رهبری دارند میكنند و كردند، عرض میكنم كه ملت بزرگ، شما كه در راه حفظ استقلال جانفشانی میكنید حفظ زبان فارسی را هم بخشی از حفظ استقلال خودتان بدانید و در استفاده از این زبان كوشا باشید و اجازه ندهید كه این زبان با ورود بی رویه واژههای بیگانه زشت بشود و آن زیبایی و شكوه خودش را از دست بدهد یعنی پاسداری از زبان فارسی را هم مردم عزیز، بخشی از پاسداری از وطن و ملیت و استقلال خودتان بدانید كه روح پیام رهبر جدید عزیزمان هم همین است.
